Plazma Nedir?

Plazma kelimesi fizikte de biyolojide de önemli bir yere sahiptir. Fizikte plazma terimi kaynağını biyolojideki plazmadan alır. Şimdi, plazmanın ne olduğuna değinelim ve fizikteki plazmanın biyolojidekinden nasıl farklı olduğunu açıklayalım.


Plazma Nedir?

Fizikte basitleştirilmiş tanımıyla plazma maddenin katı, sıvı ve gazlardan sonra gelen dördüncü halidir. Plazma hali gazlar, atomlarının tüm seçiciliği ortadan kalkacak ölçüde ısıtıldığında meydana gelir. Ortaya çıkan yarı-gaz, çekirdek ve serbest elektronlardan oluşur. Tüm elektronlarını kaybeden çekirdek iyonlaşır yani elektriksel olarak önemli ölçüde yüklenir. Bu nedenle tüm yapı elektriksel olarak yüklü ve iletkendir.


Plazmanın oluşumunda meydana gelen temel işlem çok basittir.
Isıtıldığında gazın içerisine enerji pompalanır. Bu durum gazı moleküllerine ayırır ve gaz, negatif yüklü elektronlarını kaybetmiş atomlar yığınına dönüşür. Atomlar burada pozitif yük tutar ve pozitif iyon olarak farzedilir.


Fizikte Plazma

Plazma dünyada doğal olarak bulunmaz. Tepkimeye girmeden kalması için elektromanyetik alandan oluşan kontrollü bir ortama ihtiyacı vardır. Uzayda bulunan yıldızlar plazmalara en iyi örnektir. Uzay boşluğu tepkimeye girmelerini önler. Bilimciler plazmayı tanımlamak için belli parametreler ortaya koymuştur. Bu parametreler iyonlara ve elektronlara yaklaşımlar, tekrarlama sıklığı ve hacmi, büyüklük, ömür, yoğunluk, sıcaklık ve manyetik alanların belli ölçüde bileşiminden oluşur.


Doğal olarak plazma, yıldızlar ve şimşeklerde bulunur. Yapay olarak geliştirilmiş plazma, neon tabelaları ve plazma ekran TV'lerde bulunur. Irving Langmuir adlı bir bilimci 1928'de kan plazmasına benzediğinden dolayı bunları plazma olarak adlandırmıştır.


Biyoloji'de Plazma

Biyolojide plazma terimi kan plazması olarak ifade edilir. Memelilerin vücudundaki kanın yüzde 55'ini oluşturan kan plazması beyazımsı-sarı bir görünüme sahiptir. Tüm kan hücrelerimizi, hücre organellerinden plazma zarıyla ayrılmış şekilde barındırır. Ekstra bir sıvı olan kan plazması canlı bir birim değildir, basit tabirle kimyasaldır.

Kan plazmasının yüzde 90'ı temel olarak sudan oluşur. Kalan kısım, proteinler, glikoz, pıhtılaşma öğeleri, mineral iyonları, hormonlar ve karbon dioksittir. Ek olarak başka bazı maddeler de içerir. Plazma nakli kavramı Dünya savaşlarında ortaya çıkmış bir uygulamadır. Ağır yaralıların enerji düzeyini yükseltmek, iyileşmesine yardımcı olmak, kan kaybını durdurmak ve kan pıhtılaşmasını arttırmak için uygulanmıştır.

Kısaca kan plazması insan kanında çok önemli bir maddedir. Fizikteki plazma ise evrende çok yaygındır ve önemli bir yer tutar.


Benzer Yazılar
FİZİK MAKALELERİ şimdi Google Play Kitaplar'da

7 yorum :

Mine Mutlu dedi ki...

Çok teşekkürler

Zaid Jar dedi ki...

peki Plazma türleri nelerdir?

Adsız dedi ki...

thank you

Adsız dedi ki...

4. sınıftayım.Bunu yazıp gönderenlere veya gönderene çok müteşekkirim.Yarın fen sınavımız var.

Unknown dedi ki...

oha çok iyi ben 9. sınıftayım dha yeni görüyom

Adsız dedi ki...

helalll be

Adsız dedi ki...

helal yarın fizik sınavım var

Yorum Gönder

Yorum Yap