Mıknatıs Çeşitleri

Günlük hayatımızda çeşitli mıknatıslar görmüşüzdür. Bazıları duvarlara yapıştırılan, bazıları buzdolabımızda bulunan, bazıları oyuncaklarda olan çeşitli mıknatıslar... Mıknatıs, evimizdeki telefon ve radyo gibi birçok elektronik aygıtta da bulunmaktadır. Hatta dünyamız bile kendi başına bizi kendi üstüne çeken koca bir mıknatıs topudur. Temel olarak iki tür mıknatıs mevcuttur, doğal mıknatıs ve yapay mıknatıs. Doğal mıknatıslar demir açısından çok zengindir ve "manyetit" olarak adlandırılır. Yapay mıknatıslar ise metalik alaşımların belli düzende yük dizilimi oluşturması için birtakım işlemlere tabi tutulmasıyla oluşur. Bu yazıda yapay mıknatıs türlerini ele alacağız.


Çeşitli Mıknatıs Tipleri

4 çeşit yapay mıknatıs vardır. Bunlar;

Kalıcı Mıknatıs
Geçici Mıknatıs
Elektro Mıknatıs
Süper İletkenler


Mıknatıslar ve Kullanımı

4 tür mıknatıs kullanım şekillerine göre çok çeşitli alanlarda kullanılmaktadır.


Kalıcı Mıknatıslar

Tüm çeşitler arasında en sık kullanılan mıknatıs tipidir. Kalıcı mıknatıslar bir kere mıknatıslandığı zaman bunu sürekli muhafaza eder. Kalıcı mıknatıslar en sık, not yapıştırmak ve buzdolabı kapısına süs vermek için kullanılır. Aynı zamanda bunlar hoparlör, takı yapımı, pusula vs. gibi şeylerde de kullanılır. Kalıcı mıknatıslar da yapım şekillerine göre kendi aralarında farklılık gösterirler:

Neodyum Demir Boron (NdFeB veya NIB): Bunlar çok güçlü mıknatıslardır. Öyleki 2 cm çapındaki bu tür bir mıknatıs birkaç kiloluk ferromanyetik bir cismi rahatlıkla kaldırabilir. Kalıcı mıknatısların en pahalı olanlarıdır.

Samaryum Kobalt (SmCo): Neodyum mıknatıslar gibi çok güçlü olup nadir bulunan elementlere sahiptir. Neodyum'lar gibi mıknatıslık özelliklerinin kaybolması çok güçtür.

Alniko: Alniko mıknatıslar, en çok bilimsel deneyler için kullanılan çok güçlü mıknatıslardır. Seramik mıknatıslardan çok daha pahalıdır.

Seramik veya Demir Tuzu: Çeşitli laboratuar faaliyetlerinde kullanılır.

Geçici Mıknatıslar

Geçici mıknatıslar güçlü bir manyetik alan içinde bulunduklarında kalıcı mıknatıs gibi davranan mıknatıslardır. Manyetik alan ortadan kalktığı zaman mıknatıs özelliklerini yitirirler. Geçici mıknatıslaar telefonlar, elektrik motorları hatta elektrik üretimi gibi çeşitli uygulamalarda kullanılır.


Elektro Mıknatıslar

Elektro mıknatıslar genelde demir bir çekirdek üzerinde iletken tellerin çok sıkı şekilde sarımlanmasıyla oluşturularak kalıcı mıknatıs gibi davranması sağlanan mıknatıslardır. Yarattığı manyetik alanın gücü ve polaritesi kolaylıkla değiştirilebilir. Bu değişim sarım üzerinden geçen akımın büyüklüğünün ve yönünün değiştirilmesiyle oluşturulur. Büyük vinçler, inşaatta kullanılan kaldıraç kabloları ve milleri, televizyonlar, bilgisayarlar, radyolar, video çalarlar, hopalörler vs.'de yaygın kullanım bulurlar.


Süper İletkenler

Süper iletkenler en güçlü mıknatıslardır. Bu mıknatıslar bir çekirdek olmaksızın özel metal alaşımlarından oluşan kablo sarımlarından oluşur. Bu metal alaşımlar çok düşük sıcaklıklara getirildiğinde süper iletkene dönüşürler. Süper iletkenler Manyetik Görütüleme (MRI) makineleri, NMR teçhizatı, kütle spektrometreleri, manyetik ayrıma işlemleri, parçacık hızlandırıcılar vs.'de kullanılır.


Mıknatısların Büyüklük ve Güçleri

Şekil ve büyüklük olarak çok çeşitli mıknatıslar mevcuttur. Elektronik endüstrisinde kullanılan çok küçük, hızlandırıcı deneylerinde kullanılan çok büyük mıknatıslar mevcuttur. Buzdolabına yapışan basit mıknatıslar 1 Tesla'nın (manyetik alanı veya manyetik indüksüyonu ölçmek için kullanılan birim) onda biri kadar güce sahiptir.

Dünyanın en güçlü mıknatısı ise 2001'de Birleşik Devletler Berkeley Laboratuarı Enerji Departmanı tarafından yüksek hızlı atomik parçacık yörüngelerini bükmek için geliştirilen bir elektro mıknatıstır. Bu mıknatısın gücü tam 14,7 Tesla idi.


Benzer Yazılar
FİZİK MAKALELERİ şimdi Google Play Kitaplar'da

1 yorum :

Adem Kadirhan dedi ki...

En güçlü mıknatıs tipi hangisidir?neodyum mu yoksa samariummu?(çekim olarak)

Yorum Gönder

Yorum Yap