Kanun-Teori-Hipotez Nedir?

Bilimdeki "Teori" kavramının tanımı bazen bilimci olmayan insanlar tarafından hararetli şekilde tartışılabilmektedir. Bu karışıklığın kökleri bilimin gelişim tarihine kadar uzanır. Erken zamanlardaki klasik fizikten konu açıldığında kanunlardan, örneğin Newton'un Hareket Kanunları'ndan bahsederiz, ki fikirlerimiz büyük oranda doğruluk, kesinlik taşır. Nihayetinde "kanun" kavramı ciddi ve kati biçimde tanımlıdır. Newton da o zamanlar kendi kanunlarını açıkladığında, evrenin nasıl işlediğine dair kesin tanımları yaptığını düşünmekteydi. O zamanlar bu yasalar inkar edilemezdi. Şu anda biz de bu kanunların makroskopik ölçekteki hareketi tanımlamakta ne kadar başarılı olduğunu biliyoruz fakat kuantum ölçeğinde geçerli olmadıklarını da öğrenmiş bulunmaktayız.

O zamandan bu zamana, bilim herhangi bir şeyin kesinliğini onaylama konusunda daha da titizleşti. Bilim, özellikle fizik, gerçekliğin kesin doğasının köklerine inmeye çalışan bir araçtır. Fizik sadece (her koşulda doğru olan ya da olmayan) gözlemlenmiş şeyleri tanımlayabilir. Kesin doğru olduğunu söyleyebilmek için bir olgunun tek tek tüm mümkün durumlarının gözlemlenmiş olması gerekir. Bizimki gibi çok büyük bir evrende bu durum aslında pek mümkün değildir. Bu yüzden bir olgunun gözlemi bir çok açıdan tutarlı ise bilim bu şeyin muhtemelen doğru olduğunu söyler. Bu durumun küçük boyutlu da olsa bir ön kabule dayanması bilimin derinliklerine inmemiş insanlar için can sıkıcı olabilir.


İşte bu sebeple bilim, bir teoriyi baz alarak kanunları saf dışı edebilir. "Teori" ile spekülasyon olan "hipotezi" karıştırmamak gerekir. Mesela müzik teorisi, kesinlikle hipotez değildir ve kendi aralarında yüksek tutarlılığa sahip kurallar dizininden oluşan bir çalışmadır.

Teori ve hipotez arasındaki çizgi, bilimin yeni alanlarında bulanıklaşabilir. Örneğin sicim teorisinin uzantısı olan M-Teorisi kuantum olgusunu kozmolojik açıdan tanımlayarak evrendeki her şeyin nasıl işlediğini açıklamaya çalışır. Fakat ne yazık ki M-Teorisi çok büyük ölçüde ispatsızdır. Oldukça mantığa uygun (kuantum dünya hakkındaki tanımlamaları özellikle) olmasına rağmen henüz test edilememiştir. Teori olarak sınıflandırılmasına rağmen bu haliyle de "hipotez" özelliği göstermektedir.

Benzer Yazılar
FİZİK MAKALELERİ şimdi Google Play Kitaplar'da

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder

Yorum Yap