Maddenin Halleri

Maddenin halleri, maddenin farklı durumları arasındaki sınırı belirler ve onların fiziksel kompozisyonunu ortaya koyar. Maddenin bilinen 16 hali vardır. Biz bunlardan yedi tanesini ele alacağız.

Katı 

Katı halde, maddenin molekülleri sıkı bir şekilde birbirini tutar. Bir katı esnek olmamakla birlikte her zaman belli bir şekli korur. Bir katının molekülleri arasındaki mesafe moleküller arası kuvvet ne kadar büyükse o kadar azdır. Katı haldeki bir cisim belli miktarda ısıtıldığında sıcaklığı erime noktasına kadar yükselir ve sıvı hale geçmeye başlar. Bu durumun bir istisnası süblimleşmedir. Bir katı ısı etkisi ile direk gaz hale dönüşüyorsa buna süblimleşme denir. Naftalinin davranışı süblimleşmeye örnek gösterilebilir.


Sıvı

Sıvı molekülleri arasındaki çekici kuvvet katılarınkinden düşük, gazlarınkinden yüksektir. Sıvı haldeki bir madde belirli bir şekle sahip olmayıp içinde bulunduğu kalıbın şeklini alır. Bir sıvı kaynama noktasına geldiğinde gaz hale dönüşmeye başlar. Eğer soğutularak ısısı azaltılırsa donma noktasına ulaştığında katılaşmaya başlar.


Gaz 

Gaz molekülleri rastgele hareket eder. Moleküller arası kuvvetler son derece azdır. Moleküller arası mesafe çok fazladır ve birbirlerinden tamamen bağımsız hareket ederler. Gazların yoğunluk ve vizkozitesi katı ve sıvılara nazaran çok düşüktür. Gaz molekülleri sıcaklık ve basınç değişimlerine çok hassastır. Gazlar belli derecelerde soğutulduğunda sıvı hale geçer.


Genel olarak bahsettiğimiz bu üç madde hali dışında maddenin az bilinen dört haline de değinelim.


Plazma

Serbestçe yüzen iyonlardan oluşan gazlara plazma denir. Bu iyonlar birkaç elektronunu kaybederek pozitif yüke sahip olan atomlardır. İyonlar serbest elektron formunda da olabilir. Böylece pozitif ve negatif yükler, plazma moleküllerini elektriksel olarak iletken yapacak şekilde serbestçe hareket edebilir. Plazma belli bir şekle sahip olmayıp gaz bulutuna benzer bir formdadır. Plazmanın özellikleri sıvı, katı ve gazlardan tamamen farklıdır.


Bose-Einstein Yoğuşuğu

Maddenin bu hali, neredeyse mutlak sıfır derecesine kadar soğutulmuş bozonlardan oluşan cisimlerde görülür. Burada atomların potansiyeli son derece düşük kuantum durumlarına çökmüştür. Bu koşullarda büyük ölçekte kuantum etkilerinin görülmesi mümkündür.


Süper-Kritik Sıvı

Maddenin temel halleri arasındaki sınırları koyan sıcaklık ve basınç koşullarının olmadığı noktaya maddenin kritik noktası denir. Bir madde kritik noktanın altında sıcaklık ve basınca sahipse bu madde süper-kritik sıvı haldedir. Bu haldeki maddeler gazların yayılma özelliğiyle birlikte eriyen materyallerin akışkanlığına da sahiptir.


Yozlaşmış Madde

Bu haldeki madde çok yüksek yoğunluğa sahiptir. Maddeyi dejenere eden çok yüksek basınç (yozlaştırıcı basınç) söz konusudur. Sıcaklığın yükselmesi yozlaşmış maddedeki toplam basıncı çok küçük değişimlere uğratır. Çok yüksek sıcaklıklarda ise termal basınç yükselir. Yozlaşmış maddenin en iyi bilinen örneği nötron yıldızlarında var olduğuna inanılan "Acayip Madde" 'dir.


Benzer Yazılar
FİZİK MAKALELERİ şimdi Google Play Kitaplar'da

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder

Yorum Yap