Nikola Tesla Kimdir?

"Tesla'sız bir hayat bugünkü sanayinin çarklarını durdurur, elektrikli otomobil ve trenleri yok eder, şehirleri karanlık ve fabrikaları işlevsiz ve ölü kılardı."


Lika'daki Tesla Ailesi

Kimsenin hiç duymadığı Lika bölgesi, Smiljan'ın küçük bir köyü olmak şöyle dursun Nikola Tesla'nın doğum yeri olduğu bile bilinmez. Nikola Tesla, burada 10 Haziran 1856'da doğmuştur. Tesla ailesinin kökleri uzun bir savaş dönemine denk gelen, 1593-1606 yıllarında çok sayıda Sırp ve Sırp Papazının göç edip yayıldığı Hırvatistan'daki (Lika'da) Sırp Ortodoks Kilisesinin kuruluş zamanlarına dayanır. 17. yüzyılın başlarında Lika ve Slavonya'da çok sayıda Sırp Ortodoks Manastırı inşa edilmiştir.

Nikola'nın babası Milutin Tesla da, hem papaz hem de Sırp Ortodoks Kilisesinin başkanıydı. Annesi yine bir Sırp Papazının kızı olan ve ev aletleri icat eden Djuka Mandic idi. Nikola Tesla daha sonra röportajlarda, icatçı dehasını ve fotografik hafızasını annesi Djuka'dan miras aldığını söylemiştir.


Nikola Tesla’nın Çocukluğu ve İdealleri

Tesla ailesi dört kardeşten oluşmaktaydı ve Tesla, bu dört kardeşin en küçükleriydi. Orjinal icatlar yapmaya başladığında kendisi sadece 5 yaşındaydı. 6 yaşındayken küçük bir su çarkı icat etmiştir. Yedisinde kendi kendisini yetiştirmeye başladı. Sadece birkaç yıl sonra, kendisi için "Böyle disiplinli birkaç yıl sonra kendimi tamamen kontrol edebiliyordum. Zaaf ve arzularımla oynayabilecek durumdaydım." demiştir.

Nikola Tesla, gizemli psikolojik bir hastalığa sahipti. Şöyle açıklamıştır: "Resimlerin görüntüsüne bağlı olarak tuhaf bir acı ve sıklıkla güçlü ışık parlamaları gerçek cisimlerin yerini alıyor, düşünce ve eylemlerimle birleşiyor. Bunlar, sadece hayal ettiğim değil, gerçekte gördüğüm nesnelerin resimleri ve sahneleri de aynı zamanda. Bir söz söylendiğinde cismin görüntüsü belirgin biçimde gözümde canlanırdı ve bazen bunların somut olup olmadığını ayırt edemiyordum. Bu durum bana müthiş bir huzursuzluk ve sıkıntı da veriyordu."


İşte Tesla, bu kabiliyetini kafasında icatlar tasarlamak için kullanmıştır.

Tesla Avusturya Graz Politeknik Enstitüsünde çalışmalarına başlamış, kısa süre sonra Prag Üniversitesine geçmiştir. Mezun olduktan sonra, 1881'de Budapeşte'de bir telefon şirketinde elektrik mühendisi olarak kariyerine başladı.

Zihni sürekli olarak düşünceler ve icatlarla meşguldü. 1882'de bir gün bir arkadaşıyla yürürken ve sıradan konulardan konuşurlarken Tesla, birdenbire donup kaldı. Uzun zamandır zihninin arkaplanında şekillenen alternatif akım enerjisi ekipmanının yeni bir biçimi birdenbire kafasında belirginleşti. Arkadaşı onu bir banka oturtmak için yardım etmeye çalışmış olsa da Tesla, parkın kumları üstünde, yeni bir AC motoru dizaynını çizene kadar rahatlamayı reddetmiştir.

1883'te bir indüksiyon motorunun prototipini geliştirmiş ve gerçekleştirmiş ama cihazıyla Avrupada dikkat çekmeyi başaramamış, bu sebeple Newyork'da Thomas Edison için çalışma teklifini kabul etmiştir. Kendisi Pariste, bir yıl önce dinamolar tasarladığı bir şirkette çalışmaktaydı.


Tesla NewYork'a Gidişi

1884'te genç Nikola Tesla ABD'ye gitmiştir. Tesla, bir çizimini Amerikan Elektrik Mühendisleri Enstitüsü'nde sundu. Yeni bir motordan fazlası olan bu şey, AC gücünü tamamen yeni bir prensiple kullanan bir icattı. Olağanüstü basitliği ve işlevselliği ile de kısa sürede dünyayı değiştiren yeni bilimsel bir prensibi içeriyordu.


Thomas Alva Edison İle İlişkisi

"Edison, çeşitli sebeplerden dolayı Teslaya katlanamıyordu. Birincisi, Tesla işe resmi giysilerle geliyordu: Ceket, dizlikler, silindir şapka ve eldivenler. O zamanlarda bu giyim tarzı pek Amerikan işi değildi. Edison ayrıca Tesla'nın bu giysileri giymesine rağmen birçok şey icat etmesini kaldıramıyordu."   --Laurie Anderson, "Dance of Electricity" kitabından.


Fakat iki adam arasındaki esas anlaşmazlıkları getiren, Tesla'nın resmi kıyafetinden daha ileriydi. Tesla, Edison'un New Jersey'deki laboratuvarında çalışırken aralarındaki fikir uyuşmazlığı, doğru akım ile alternatif akım karşılaştırması üzerinden çıkar. Akım savaşları, Edison'un doğru akım ekipmanları ve özelliklerini içeren icatlarını korumak için yaptığı mücadeleyi kaybetmesiyle zirveye çıkar.


Doğru akım, tek yönde sürekli olarak akar. Alternatif akım ise saniede 50 veya 60 defa yön değiştirir ve çok uzak mesafelerde güç kaybının minimize edilebildiği çok yüksek voltaj seviyelerine kadar çıkarılabilir. Bu yüzden, alternatif akım gelecek vaat etmekteydi. Tesla, çok fazlı alternatif akımlı jeneratör, motor ve trasformatör sistemleri geliştirmişti. Sistem üzerine 40 temel patent geliştirdi ve Amerikalı ev aletleri üreticisi olan Westinghouse, bu patentleri satın aldı.

"Bay Westinghouse, bana arkadaş oldunuz, diğerleri bana inanmazken siz inandınız; beni devam etmem için yüreklendirdiniz... diğerleri cesaretimi kırarken; siz kendi mühendisleriniz dahi bir gelecek görmezken beni desteklediniz... bir arkadaş gibi bana destek oldunuz..."

1882'de, Tesla dönen manyetik alanı keşfetti. Dönen manyetik alan fizikte temel bir prensiptir ve alternatif akım kullanan tüm cihazların temelini oluşturur. Kendisinin AC indüksiyon motoru, dünyanın her yerinde endüstride olduğu kadar evlerde de kullanılmıştır.

1893'te Chicage'daki Dünya Birleşik Devletler Sergisinde, Tesla, alternatif elektrik akımı gösterisiyle dünyayı afallatmıştır.


Elektrik Mühendisleri Enstitüsü'nün bilge başkanı Bay Behrend, Edison madalyası alan Tesla'yı sunarkenki konuşmasında "Eğer Bay Tesla'nın çalışmalarını arkamızda bırakıp eleseydik, bugün endüstrinin çarkları işlemez olur, elektrikli arabalar ve trenler durur, şehirlerimiz karanlık olur ve fabrikalarımız kapanırdı. Onun adı, ileri elektrik biliminde yeni bir çağa işaret eder." ve Bay Behrend konuşmasını Pope'un Newton için yapatığı yorumla bitirir: "Doğa ve doğa yasaları, gecenin içine koyuldu. Tanrı, "Tesla olsun ve hepsi aydınlansın" dedi."

Nikola Tesla çok sayıda alanın öncüsüdür ve aslında AC gücü bunlardan sadece birisidir. Patentlerinin kapsamı robotikten, akışkan dinamiğine, X-ışınlarına, türbinlere, kablosuz iletişime, radarlara, yapay ışıklandırma ve bilgisayar sistemlerine kadar uzanır.

Modern bilgisayarların entegre devre geliştiricileri, silikon üzerinde uygulamayı arzuladıkları ve geliştirip patentledikleri temel mantık kapıları da aslında Tesla tarafından 1903'te AC-bazlı bileşenler kullanılarak keşfedilmiştir.

Tesla, yanlız ve meteliksiz bir adam olarak 1943'te New York'ta ölmüştür. Ne yazık ki, büyük mucidin ismi, bugün yaygın olarak bilinmez. Bugün bilim insanları, yapay ışıklandırma gibi birçok Tesla deneyini şaşkınlıkla inceler. Hala, diğer bilimsel gelişmelerin, bir yüzyıldan fazla zaman önce Nikola Tesla tarafından öngörüldüğüne şahit olunur.


Nikola Tesla’nın Ödül ve Takdirleri

1917'de Tesla, Edison Nişanı ile ödüllendirildi.

Nikola Tesla ismi uluslararası Manyetik Akı Birimi tarafından onurlandırıldı.

1975'te Mucit Şöhretler Salonu'na dahil edildi.

Amerika Birleşik Devletleri Posta Servisi 1983'te bir hatıra puluyla Tesla'yı onurlandırdı.

Nikola Tesla Ödülü, Elektrik Mühendisleri Enstitüsü tarafından en seçkin ödüller arasındadır ve 1976'dan beri yılda bir kere verilir.

Manhattan 40. sokak ve 6. Bulvar'da Nikola Tesla imzası bir hatıra olarak bulunur.

Goat Adasında, çok fazlı alternatif akımın mucidi olarak bilinen adam onuruna, Nikola Tesla Heykeli bulunur.

1952'de, Belgrad'da Nikola Tesla Müzesi kurulmuştur. Bu müzede 160.000'in üzerinde orjinal belge ve 2000'in üzerinde kitap ve dergi, 1500'den fazla fotoğraf ve 1000'in üzerinde orjinal buluş ve patentin çizim ve taslakları bulunur.

2006'da Hırvat hükümeti, doğumunun 150. yıldönümü şerefine Nikola Tesla'nın doğduğu evi ve Lika'da vaftiz edildiği Sırp Ortodoks Kilisesini restore etmiştir.


Benzer Yazılar
FİZİK MAKALELERİ şimdi Google Play Kitaplar'da

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder

Yorum Yap